अनसूयाबाई आणि मी

पुरुषोत्तम बाळकृष्ण काळे यांनी आपल्या पत्नी अनसूयाबाई यांना केंद्रस्थानी ठेवून लिहिलेले हे आत्मचरित्र एका विलक्षण सहजीवनाची कहाणी उलगडते. १९१६ मध्ये झालेल्या प्रेमविवाहानंतर दोघांनी परस्पर विश्वास, प्रेम आणि समंजसपणाच्या आधारावर आयुष्याची वाटचाल केली. पतीच्या प्रेरणेने अनसूयाबाई सार्वजनिक जीवनात सक्रिय झाल्या. जुन्या मध्यप्रांताच्या कायदे मंडळाच्या सदस्य म्हणून काम केल्यानंतर स्वतंत्र भारतात त्यांनी लोकसभेचे सदस्यपदही भूषवले. वैयक्तिक आयुष्य आणि सार्वजनिक कर्तव्ये यांचा समतोल साधताना त्यांनी अनेक संघर्षांचा सामना केला. पत्नीच्या कर्तृत्वाकडे प्रेमाने आणि आदराने पाहणाऱ्या पतीने शब्दबद्ध केलेला हा जीवनप्रवास त्या काळातील सामाजिक परिस्थिती, स्त्रीचे सार्वजनिक जीवनातील स्थान आणि पती-पत्नीमधील परस्पर विश्वास यांचे दर्शन घडवतो. संघर्षांतून अधिक दृढ झालेल्या त्यांच्या नात्याची ही कहाणी वाचकांना सहजीवनातील साथ, प्रेरणा आणि समर्पण यांचे महत्त्व पटवून देते.