दिग्विजय

युरोपच्या राजकीय पटलावर नेपोलियन बोनापार्टच्या उदयापासून सुरू होणारी ही कादंबरी त्याच्या महत्त्वाकांक्षी जीवनप्रवासाचे दर्शन घडवते. सेनापती म्हणून मिळवलेले विजय, रशियातील अयशस्वी मोहीम, लाइपझिगच्या युद्धातील पराभव, एल्बा बेटावरील हद्दपारी, वॉटरलूच्या अंतिम पराभवानंतरची परिस्थिती आणि ब्रिटिशांच्या कैदेत गेलेले अखेरचे दिवस यांचा यात सविस्तर आढावा घेतला आहे. राजकारणातील कटकारस्थाने, मुत्सद्देगिरी, युद्धनीती, निष्ठा, विश्वासघात आणि सत्तासंघर्ष यांबरोबरच नेपोलियनच्या प्रेमसंबंधांतील हळवे क्षण आणि त्याला करावे लागलेले तडजोडीचे निर्णयही लेखकांनी प्रभावीपणे मांडले आहेत. शारीरिक उंची आणि काही मर्यादा असूनही नेपोलियनने आपल्या कुशाग्र बुद्धिमत्तेच्या, प्रसंगावधानाच्या आणि वेगवान निर्णयक्षमतेच्या जोरावर अनेक युद्धांत विजय मिळवला. सैन्याचे नेतृत्व करताना तो नेहमी आघाडीवर राहिला आणि आपल्या सैनिकांमध्ये आत्मविश्वास व जिद्द निर्माण करत राहिला. केवळ एक सेनापती किंवा राजकीय नेता म्हणून नव्हे, तर सामाजिक सुधारणांना चालना देणारा आणि फ्रान्सच्या नागरी कायद्यासह आधुनिक संस्थांच्या उभारणीत योगदान देणारा शासक म्हणूनही त्याचे व्यक्तिमत्त्व या कादंबरीत उलगडते. संपूर्ण जग जिंकण्याचे त्याचे स्वप्न अपूर्ण राहिले, तरी आपल्या सैनिकांच्या आणि फ्रेंच जनतेच्या मनावर त्याने कायमची छाप उमटवली. महत्त्वाकांक्षा, नेतृत्व, विजय आणि पराभव यांचा संगम असलेली ही कादंबरी इतिहासप्रेमी वाचकांसाठी विशेष आकर्षक ठरते.