धरणकळा

मूठभर धान्य पेरण्यासाठी स्वतःच्या मालकीची जमीन नसतानाही आपण गावाचे भूमिपुत्र आहोत, असा अभिमान बाळगणाऱ्या लोकांच्या मानसिकतेचे वास्तवदर्शी चित्रण या कथाभागात केले आहे. गाव, गावचा देव आणि पाटील-देशमुख असल्याचा बडेजाव मिरवणाऱ्या लोकांच्या बोलण्यात आणि प्रत्यक्ष परिस्थितीत असलेली विसंगती यातून स्पष्ट होते.

दारूच्या व्यसनामुळे आणि खोट्या प्रतिष्ठेच्या आहारी गेल्यामुळे आर्थिक परिस्थिती खालावलेली असतानाही काही लोक आपला रुबाब सोडायला तयार नसतात. पूर्वीची संपत्ती विकून संपवल्यानंतर राजकीय पक्षांच्या आधारावर उड्या मारणाऱ्या प्रवृत्तीवरही यात उपरोधिक टीका केली आहे. गावाशी असलेले नाते, जमिनीची मालकी, सामाजिक प्रतिष्ठा आणि राजकारणावर अवलंबून राहण्याची मानसिकता यांचे वास्तव उघड करणारा हा कथाभाग ग्रामीण समाजातील विसंगतींवर विचार करायला लावतो.